Zeggenschap over eigen energievoorziening voor Achterhoekers. 

Zo gaat Agem om met grootschalige projectontwikkeling. 

Energie is onmisbaar voor onze samenleving. Tot nog toe maken we vooral gebruik van fossiele energie. De overgang naar duurzame energie, opgewekt uit Achterhoekse wind en zon, is ingezet. Nu hebben we de unieke kans om die opwekking zelf in handen te krijgen. We kunnen voorkomen dat grote bedrijven van ver weg aan de knoppen zitten, zoals dat nu bij de fossiele energie het geval is. We willen niet dat de lusten van bijvoorbeeld windmolens en grotere zonneparken naar buiten de Achterhoek en zelfs buiten Nederland verdwijnen. Dan blijven alleen de lasten over. Daarom zet Agem in op lokale, Achterhoekse eigendom en zeggenschap. Dat is geen utopie maar binnen handbereik.

Windmolens en zonneparken zullen voor iedereen zichtbaar worden in de leefomgeving. De Achterhoekse gemeenten hebben gemeentelijk beleid daarvoor vastgesteld. Daarin is aangegeven onder welke voorwaarden dit gerealiseerd kan worden. Het is nu aan de inwoners van de Achterhoek om samen te zorgen dat de Achterhoek hier ook daadwerkelijk zelf duurzaam van gaat profiteren.

Achterhoekse bronnen niet in buitenlandse handen laten vallen.

Vanaf het eerste moment dat grote ontwikkelaars in de Achterhoek verschenen om contracten te sluiten met de grondeigenaren over het gebruik van hun grond voor projecten met zonnevelden en windparken, zet Agem zich in om het percentage lokaal eigendom en zeggenschap zo hoog mogelijk te houden. In het best mogelijke scenario op 100%, maar minimaal 50% lokaal eigendom. Dat minimum is nodig om voldoende zeggenschap te garanderen.

Voldoende zeggenschap is nodig om te voorkomen dat onze Achterhoekse energiebronnen in handen vallen van grote marktpartijen, vaak uit het buitenland. Waar we vervolgens geen grip op hebben. Als onze zeggenschap niet voldoende is gewaarborgd, betekent het bijvoorbeeld dat het project doorverkocht wordt. Dit is een groot gevaar voor de regio. We verliezen dan de zeggenschap over onze eigen omgeving en energiebronnen. De kans is dan groot dat de lokaal duurzaam opgewekte energie niet in de regio blijft.

Als we de bronnen wel zelf in eigendom krijgen en houden, kunnen we er profijt van hebben. We houden dan een stuk van het rendement in de regio door opbrengst voor de lokale eigenaren en geld voor de lokale gemeenschap.
Ook levert het betere mogelijkheden voor regionale werkgelegenheid bij de aanleg en exploitatie van het park. 

In de Nederlandse wet is de juridische entiteit coöperatie het meest geschikt om dit soort projecten samen te organiseren. Deelname staat open voor iedereen en daarmee kan iedereen mede-eigenaar worden en zeggenschap hebben.

Lokaal eigendom en zeggenschap.

Lokaal eigenaarschap in de ontwikkeling van grote projecten is dus niet alleen belangrijk met betrekking tot eigendom, maar vooral in relatie tot zeggenschap. En om zo zelf te kunnen zorgen dat de winsten niet wegvloeien maar dat de opbrengsten lokaal landen. Natuurlijk is eigenaarschap van omwonenden ook van belang bij de ontwikkeling van het project in hun leefomgeving.

Concreet gezegd; een wijk of dorp in de Achterhoek zou zelf in de energievraag moeten kunnen voorzien, opgewekt door een eigen windmolen of zonnepark in de eigen omgeving. De lokale eigenaars kunnen dan zelf bepalen wat er met de opbrengsten van de energiebronnen gebeurt. Er zijn veel voorbeelden dat als er niet voldoende zeggenschap is, het eigendom in het buitenland terecht komt. De zeggenschap over de molen of het zonnepark ligt niet langer bij de inwoners, de energie die opgewekt wordt komt niet ten goede aan de inwoners en moet dus extern ingekocht worden en de inwoners hebben niet langer invloed op de ontwikkelingen in de toekomst.

Samen doen.

Agem gaat voor tijdige inspraak en betrokkenheid van alle partijen. Participatie, oftewel samen doen, is hierbij van groot belang voor het versterken van de regio. Beide woorden (zowel samen als doen) wegen voor Agem even zwaar.

Dit realiseren wij door op tijd te beginnen met het praten met elkaar. Wie heeft welke wensen en waar liggen de mogelijkheden? Maar ook, waar liggen knelpunten en hoe kunnen we die samen oplossen? Hoe verdelen we de lusten en de lasten tussen alle betrokkenen? Dat is een opgave, want er zijn verschillende belangen en meningen. We gaan het gesprek hierover niet uit de weg en zoeken naar de beste oplossingen.

Welke gedachten kunnen spelen in onze regio?

Lees hieronder onze visie op deze onderwerpen.

  • 'Leg eerst de daken maar vol!'
  • De Achterhoekse Regionale Energiestrategie (RES) -in concept gepubliceerd op 17 juni 2020- leert ons dat de Achterhoek 1,35 TWh (terawattuur) eigen opwekking van duurzame energie wil realiseren in 2030. De Achterhoekse gemeenten hebben gezamenlijk uitgerekend dat in potentie 0,35 TWh dakoppervlak beschikbaar is voor duurzame opwekking. Hiervoor werkt Agem bijvoorbeeld aan het programma Zonnige Bedrijven, waarbij we bedrijven met grote daken op weg helpen in de realisatie van een zonnedak. De berekeningen in de RES laten ons duidelijk zien dat alleen daken vol leggen met panelen echter lang niet genoeg is om te voorzien in onze energiebehoefte. Zonnevelden en windmolens zullen de overige vraag op moeten vangen.

    Om aan 1 terawattuur te komen heb je bijvoorbeeld een combinatie nodig van 30 windmolens en 400 hectare zonneparken. Of 40 windmolens en 250 hectare aan zonnepark. Of 20 windmolens en 550 hectare aan zonnepark.

  • 'Zet die windmolens maar op zee.'
  • Bij het ontwikkelen van dergelijke projecten kan de locatie een discussiepunt worden. Argumenten tot opwekking buiten de Achterhoek, bijvoorbeeld op zee, verschuiven de verantwoordelijkheid en maken het probleem alleen groter. Dat is een gepasseerd station. De Achterhoek heeft als regio de opgave in eigen regio duurzame energie op te wekken. Dit betekent dat we opwekking van duurzame energie in een stukje van ons Achterhoekse landschap zullen gaan zien.

  • 'Alles is toch al besloten, niemand vraagt ons iets.'
  • De afgelopen jaren is er vanuit het klimaatakkoord gewerkt aan gemeentelijk beleid en de Regionale Energiestrategie (RES). Momenteel worden het gemeentelijk beleid en de RES op elkaar afgestemd. Dit betekent in de praktijk dat de locaties die geschikt zijn voor opwek van duurzame energie steeds duidelijker in beeld komen. Agem zet zich in om gezamenlijk, met alle belanghebbenden, te gaan bepalen welke locaties op welke manier gebruikt gaan worden. Hierbij betrekken we alle betrokkenen zo vroeg mogelijk in het proces om het gezamenlijk, als gelijkwaardige partners op te kunnen pakken.

  • 'Ons landschap wordt verpest.'
  • We zijn zuinig op ons Achterhoekse landschap. Projecten waar Agem in betrokken is worden altijd ontwikkeld met aandacht voor goede landschappelijke inpassing. Hierdoor ontstaat er juist meerwaarde voor het landschap. Denk bijvoorbeeld aan aandacht voor aanzicht, biodiversiteit en toegevoegde recreatieve waarde. Het is geen kwestie van zoveel mogelijk panelen op een stuk grond en door naar het volgende project. Er worden experts geraadpleegd en alle belanghebbenden denken mee over de invulling.

'Wij roepen alle Achterhoekers op om te denken als Achterhoeker en niet alleen in het eigen belang. Wij roepen bestuurders op om partijen te verleiden het samen te doen, als Achterhoekers. En we roepen inwoners en coöperaties op niet te bescheiden te zijn en op te komen voor de Achterhoek.

Wij ondersteunen gemeenten en lokale energiecoöperaties om samen voor onze eigen duurzame energie te zorgen met een goede lokale verdeling van de lasten en lusten.'

- Guus Ydema, Directeur Agem.

Agem is de regionale energiecoöperatie van, voor en door Achterhoekers. Al sinds 2013 werkt Agem aan het duurzaam versterken van onze regio. Besparen, opwekken en levering van duurzame energie doen wij zelf en zoveel mogelijk samen, in en voor de Achterhoek.  Inwoners en ondernemers in de Achterhoek kunnen onder meer bij ons terecht voor advies op het gebied van energiebesparing en financieringsmogelijkheden. We zetten ons in voor ontwikkeling van kleine en grote duurzame energiebronnen met zoveel mogelijk (minimaal 50%, maar het liefst nog meer) lokaal eigendom en zeggenschap. En natuurlijk sluiten we de Achterhoekse energie-kringloop door Achterhoekse energie ín de Achterhoek te houden. Zo zorgt Agem dat het voor mekaar komt en versterken we de Achterhoek. Zelf doen, samen en voor mekaar. Lees hier meer over onze missie.